Hoe ik de ramen aan de voorkant properde en nu de evenwijdige onbeschreven strepen zie – zou ik een raamgedicht? – of
Hoe te-doen lijstjes me gemaakt vrolijk, schel roepen de woorden op het schrijflijstje in hun fraaie vuist lachen – pak me dan als je kan – of
Hoe er overal alles voor iedereen te doen is ik ben al genoeg met Mie, mezelf en ik voor altijd – samen is toch alles toffer? – of
Hoe ik bij het Offerfeest vandaag denk aan dat kind – ja laat ik u dat vertellen – over dat kind dat weer goed las en het woord God las hoe ze dan verwonderd opkeek en vroeg ‘wat is dat?’ hoe ik toen zei dat mensen in de kerk bidden tot God zoals mensen in de moskee bidden tot Allah en hoe ze toen als Eureka opkeek en – zoals alleen een kind dat kan – alwetend en zelfzeker zei: “Dat zijn toch die twee die altijd ruzie maken!” …
Ze las haar rijtje af, ook meerlettergrepige woorden.
Schrijfgelegenheden komen en gaan. Ik was er vorig jaar al mee begonnen en bij tijd en wijle zal ik er dit jaar mee verder gaan. Wedstrijden, uitdagingen, oefeningen, … al poot ik hier niet alles meer neer. Ik beschouw het eerder als werkmateriaal. In geval van …
Deze uitnodiging komt uit ‘Het geluk van de schrijver’, Eenvoudige poëzietechnieken 10.
het zachtgekookt eitje, de kop dampende koffie u weet wel hoe dat gaat, de kleine dingen m’n niet-beestige yoghurt met bio-fruit en dat blokje chocolade
de dag van gisteren nog nazingend ik zou er ’s avonds over schrijven dat was het plan al vanaf dat moment de start van het wasmachineweekend en weekendkrant, waarom tweewekelijks? ik vraag het met niet meer af
aan de ontbijt-opgeruimde tafel krant opzij gelegd ukelele al eens stemmen nog even tokkelen plukken en strummen in verschillende ritmes zingen smeren zonder olie wat straks getoond zal worden
iemand met engelengeduld die ons feilloos aanvoelt en verder optilt – de weg te gaan lonkt naar mij – die zelfs in het samenspel alle toonaarden van elk van ons, harmonieus samenhoudt
mijn pas gestart trainend oor slaat soms wat over, nu nog wel maar we spelen gewoon verder
een Grieks en een Engels Joods liedje we hebben een toemaatje ‘Bella ciao’ we hebben zelfs publiek dat meezingt
’s avonds scrollend hier en daar “waar zal ik ook zángles volgen?” die wereldse samenhorigheid zoveel talen, zoveel stemmen
ze zinderen nog na ebben zacht de nacht in en – zoals dat heet – moe maar voldaan denkend aan morgen het zachtgekookt eitje en de kop dampende koffie en het zondagse blokje chocolade
Schrijfgelegenheden komen en gaan. Wedstrijden, uitdagingen, oefeningen, … al poot ik hier niet alles meer neer. Ik beschouw het eerder als werkmateriaal. Vooral voor deelname aan wedstrijden.
Wat ik wel wil delen is deze uitnodiging, die komt uit ‘Het geluk van de schrijver’, Eenvoudige poëzietechnieken 9.
Adagio
Mals en sappig valt neer in adagio
het natte goud absorbeert Moeder Aarde
opstaan in pyjama buiten fijn stof spoelt af huid, haar, hoofd, hart weer zuiver
Ik houd niet van chaos. En WordPress vind ik nogal een hindernissenparcours in een doolhof van domeinnamen en abonnementen waardoor het lijkt alsof je voor elke letter die je tikt moet betalen. Vandaar mijn vraag: Kent iemand uit ervaring, een andere website waarin dit eenvoudiger gaat? Of hoe ik dit aanpak bij WordPress? Ik heb nu op één site het abonnement opgezegd, op de andere de domeinnaam. Tja, ik lig er niet klaarwakker van, dat niet.
Het doet me denken aan mijn allereerste dag in het middelbaar onderwijs. We kregen onze lessenrooster die eerste dag mét onze boeken en (een lijst van) andere benodigdheden voor elk vak. De titularis gaf ook voor elk vak aan elke leerling een blocnote. De volgende dag moesten we die allemaal terug inleveren. We kregen nog één gelijnde en één geruite blocnote. Meer moesten we ook niet betalen. Ingeschreven in één school met verschillende vakken waarbij we ook gemeenschappelijke benodigdheden konden gebruiken. Economisch toch?
Ik houd niet van chaos. Oh, dat zei ik al.
Het moet niet, zo ongeveer niks moet, doch apprecieer ik in deze antwoorden die echt enkel op mijn vraag ingaan.
Er zal nog veel water door de zee moeten vloeien vooraleer vrouwen als gelijkwaardig in hun bestaan, beschouwd worden. Wat hun keuze in het leven ook is…
Een ontdekking, sinds het*concert dat ik bijwoonde vorige vrijdag, is de dichter Nikos Kavvadias. Zoals elke (her)ontdekking volgt er een tocht die als een reis naar een onbestemming leidt en nieuwsgierigheid voedt.
Vandaag, op 8 maart, deel ik dit gedicht van hem:
Vrouw
Dans jij je dans dan op de vinnen van de haaien.
Laat je tong spelen op de wind, vervolg je gang.
Je bent als Judith hier, Maria daar te paaien.
De moeraal worstelt op de rotsen met de slang.
Van jongs af had ik haast, maar nu ga 'k ervantussen.
Een schoorsteen dreef mijn leven voort, ik hoor de fluit.
Je zachte hand door 't schaarse haar kon mij wel sussen
voor éen moment, maar nu is 't met haar werking uit.
Gebroken het halfuursglas en de sloependreggen.
Jong, haal de stelling in, we gaan naar volle zee.
Door welke schoftenstreek gaan wij het loodje leggen,
zijn wij voor kinderen en grijsaards de risee?
Fel opgemaakt. In 't rosse schijnsel van het steegje.
Met wier en uitslag overdekt, amfibisch Lot.
Zonder gareel en teugels, zonder zadel steeg je
voor de eerste keer te paard in Altamira's grot.
De meeuw duikt neer om 't oog van de dolfijn te pikken.
Wat kijk je me aan? 'k Zal zeggen waar je mij van kent.
Die nacht toen ik, op 't zand, jou op je rug kon wrikken
legden ze voor de Piramiden 't fundament.
Wij liepen samen over de Chinese Muur.
In Ur zag jij hoe zeelui de eerste kielen klonken.
Jij zalfde diepe Macedonische kwetsuur
toen bij de Granicus de naakte zwaarden blonken.
Groene kleur. Schuim, morellerood en blauwig paars.
Jij, op een gouden gordel na, een naakte schone.
Tussen je ogen liepen zeven evenaars
in de oude werkplaats van Giorgione.
Als had ik hem vervloekt wil de rivier mij weren.
Wat heb 'k misdaan dat je mij wekt voor dageraad?
De laatste havennacht laat ik me niet versjteren.
Zondaar is hij die niets geniet en niets begaat.
Fel opgemaakt. In 't zieke licht van stegen.
Op goud ben je belust. Graai, tel en schraap bijeen!
Jaren hier bij jou blijven zonder te bewegen
tot je geworden bent mijn Lot, mijn Dood, mijn Steen.
Indische Oceaan 1951
Nikos Kavvadias
Uit de bundel “Maraboe en andere gedichten”. Uit het Grieks vertaald door Hero Hokwerda. Uitgegeven door Het Griekse Eiland (bestaat intussen niet meer), december 1988. Ik zie dat ik het negenhonderd vierentwintigste exemplaar van de eerste vertaalde uitgave heb (1000 exemplaren).
Voor andere vertalingen bestaan er verschillende websites, voornamelijk naar het Engels. De Nederlandse vertaling vind ik zelf niet helemaal kloppen, maar ik ben dit gedicht nog verder aan het ontdekken. De tijdsgeest speelt misschien ook een rol. Metaforen zijn zeker aanwezig! Het gedicht gaat alvast doorheen de tijd en ruimte (op Aarde). Bij wijze van voorbeeld: ‘uitslag’ in de veertiende regel, zou ik rododendron zetten (origineel: ροδάνθη).
Dit gedicht werd ook op muziek gezet door Thanos Mikroutsikos (Θάνος Μικρούτσικος). Deze*muzikale*versie vind ik een mooie, naast verschillende versies van Giorgos Dalaras.
Wie graag wat leest over Nikos Kavvadias, zie HIER.
Noot: Nikos Kavvadias was een zeeman. Intussen ben ik een boek van hem aan het lezen. Hij was niet zomaar een rauwe zeebon. Al zal ik mijn mooi gekleurde bril misschien eens moeten oppoetsen… 😉 De nogal talrijke websites die me kunnen helpen, heb ik vastgepind. Ik ben althans aan het exploreren. Niet alleen met dit gedicht.
Where are the years, the wonderful years
when you had flowers in your heart
where is the love, my sweet love
to warm us in the cold
Those are not my words. Those are the words of the refrain of a Greek song, sung by Giorgos Dalaras. Music from Stavros Kouyioumtzis and lyrics by Akos Daskalopoulos.
This song was also brought in the concert of 3th March 2023, in Rotterdam, Luxor theatre. One of the many songs that night.
Where are the years?
I had quite some flashbacks, going to those first years of concerts and discoveries, one after the other, meetings; the beginning of a never-ending love for this country, its language and its songs, full of stories.
Through person’s lifetime can happen a lot; in the world, in my country, in that beautiful country, with our families and friends, with our bodies, the bodies of our dearest…
G. Dalaras was my very first Greek musical discovery. I saw and still do so, in every song a piece of history, a piece of culture, a way of living, power, a real existence that is overwhelming, every time again. Like being drawn into a funnel and than landing on the other side in my other home.
Flowers in the heart
It was a memorable day in more than one way. The memory of my mother was very clear and present that day. She died in 2006, 26th February, on a Sunday. She was buried on 3rd March, on a Friday, exactly to the day, seventeen years ago. Her birthname was Wilhelmina. In Rotterdam we walked over the Wilhelmina-square. That was before the concert.
Wilhelmina square
I remember her being pleasantly surprised every time she came to my place, listening to the Greek music; like the first time that I heard the voice of Dalaras.
Also, in the restaurant, where we had a good Greek meal, the waiter gave everyone a peppermint. On the paper wrapper was her name printed as well.
It reminded me very clearly of her, as if she was there as well.
To warm us in the cold
Literally! Before the concert, we were outside, walking, doing some sightseeing. Those looking-forward hours are nice, every time again. We enlarge the funnel and add a few extra memories to cherish. Meeting the organizer. The spirit of the ‘younger ones’, the teasing, the conversations, the upcoming evening in our minds and hearts … and another surprise, we met another friend there. How nice it was to see her again!
It’s about the concert itself of course. From the first note, the atmosphere was good! We know most of the musicians now, also the ones who weren’t there.
After the intro and the first song, G. Dalaras asked if there was a person that was bilingual Dutch/Greek. A man came up on the stage and translated what Dalaras said in Greek. In summary, he was glad that, after all those years, it still feels warm to be welcomed like this.
He also mentioned the train accident, on the 1rst March in the North of Greece. We make music in happiness and sadness and pain! Then he asked for a minute of silence in remembrance of the victims. As one, everyone stood up and bowed their heads. This is the first time that I didn’t even hear a cough!
After that we were spoiled with a dazzling performance, so many Greek songs that we knew and sang along (tried to anyway). I don’t take so many photo’s anymore, nor did I film. I’m sitting and enjoying, without trying to remember every song (to look it up later, what it means, as I used to in earlier years). This way, I was completely drawn into every moment of the concert. Warm!
Where are the years?
Sometimes they come back a little, discovering the musicians that we don’t know yet.
The bassist Petros Varthakouris
The ‘young ones’ got backstage, with their LP’s and afterwards gloating with his signature on it. And again, there was a flashback, when I was excited to go backstage. It is admirable how calm G. Dalaras is under the commotion and attentively listens to them. That’s what we have been told.
All warmed up, back home and wide awake on that side of the funnel, I almost saw the sunrise but fell asleep. Αυτή η νύχτα μένει… (this night stays)
I have no reason to think about how my life would have turned out with another discovery, back then.
“My roots and my other home; I’m enough like this.”
AMK 04/03/2023
The minor quality is in the picture, nót G. Dalaras
Photo at the top: there is something about the waterside that is attractive.
Waar zijn de jaren de mooie jaren
waarbij je bloemen droeg in je hart
Waar is de liefde mijn zoete liefde
om ons te verwarmen bij koude
Het zijn niet mijn woorden, het zijn de woorden van het refrein in een Grieks lied, gezongen door Giorgos Dalaras, muziek van Stavros Kouyioumtzis en tekst door Akos Daskalopoulos. (wie geïntereseerd is, kan wel goede informatie vinden bij bijvoorbeeld Skopos.be) . Het is een lied dat gisteren (3 maart 2023) door Giorgos Dalaras gebracht werd. Eén van de hele vele , in het Luxortheater in Rotterdam.
Waar zijn de jaren?
Er waren toch wel flashbacks naar al die jaren van concerten, de ene ontdekking na de andere, de ontmoetingen; het begin van een niet te stuiten liefde voor dat land, haar taal en haar liederen, die vol verhalen zitten. Doorheen onze jaren gebeurt er toch wel wat; in de wereld, in ons land, in dat mooie land, in onze families, bij vrienden, in ons eigen lichaam, in de lichamen van onze naasten …
G. Dalaras is mijn allereerste Grieks muzikale ontdekking. In elk lied vond en vind ik nog steeds een stukje geschiedenis, een stukje cultuur, een stukje manier van leven, een kracht, een zijn waardoor ik weer overspoeld raak, in een trechter getrokken en aan de andere kant land in mijn andere thuis.
Bloemen in het hart
Het was ook een memorabele dag om meer dan de vele flashbacks; een meer dan anders aanwezige herinnering aan mijn moeder. Ze stierf in 2006 op 26 februari, een zondag, werd begraven op 3 maart, een vrijdag, dag op dag, zeventien jaar geleden. Haar doopnaam was Wilhelmina. We liepen over het Wilhelminaplein, gisteren in Rotterdam, vóór het concert.
Wilhelminaplein
Zij was, telkens ze bij mij thuis kwam, net zo aangenaam verrast bij het horen van Griekse muziek, als ik de allereerste keer dat ik Dalaras hoorde. In het restaurant waar we vooraf lekker gegeten hadden, kregen we nog een pepermuntje, individueel verpakt met opschrift Wilhelmina. Haar naam is een ander verhaal, ze werd overigens met haar roepnaam genoemd (niet gissen aub), maar het deed me wel heel aanwezig aan haar denken, alsof ze er een beetje bij was.
Om ons te verwarmen in de koude
Letterlijk! We waren veel buiten aan het wandelen. Deze vooraf-uren waren en zijn nog steeds mooie tijden, we rekken alleen de trechter wat op en koesteren er enkele herinneringen bij. Zoals de ontmoeting met de organisator, de ondernemingszin van de ‘jongeren’, de plagerijtjes, de gesprekken, het verheugen op de komende avond… en verrassend nog een M (u weet wel) tegenkomen. Wat een fijn weerzien!
Het gaat natuurlijk om het concert zelf. Het is weer fijn, de sfeer zit er vanaf de eerste noot in . De muzikanten zijn intussen bekenden voor ons, ook diegenen die er niet bij waren. Na de intro van het orkest en het eerste liedje vroeg G. Dalaras of er iemand was die Nederlands/Grieks tweetalig was. Zo was er iemand. Die man kwam op het podium en vertaalde wat G. Dalaras in het Grieks zei. Kort samengevat dat het weer warm voelt om na al die jaren nog zo onthaald te worden. Hij had het ook over het treinongeluk in het noorden van Griekenland van 1 maart. Hij zei dat ‘we in Griekenland altijd muziek maken, bij vreugde én bij pijn’. Toen vroeg hij om een minuut stilte voor de slachtoffers. Als één man stond iedereen recht en boog het hoofd. Dit was de eerste keer dat ik zelfs niemand hoorde hoesten!
Daarna was het een wervelend optreden van bijna alle liederen die we kenden. Meer en meer laat ik het filmen en foto’s maken achterwege, bijna toch… Het bijhouden van de liedjes die gezongen worden en hun volgorde, zoals in vroegere jaren om vooral alles te kunnen opzoeken en/of verslag uit te brengen, doe ik niet meer. Dat voelde toen goed. Zonder word ik helemaal in het concert gezogen! Warm.
Waar zijn de jaren?
Ze komen soms een beetje terug; ontdekkingen van ons nog onbekende muzikanten.
De bassist Petros Varthakouris
De ‘jongeren’ zijn ons voor. Ze raken backstage met hun LP’s en glunderen met hun gesigneerde exemplaren achteraf. Ik voelde weer wat ik zelf vroeger voelde bij elke ontmoeting. In bewondering ook voor G. Dalaras zelf die er heel kalm en attent bij blijft staan en luistert. Dat hoorde ik toch achteraf.
Helemaal verwarmd weer thuis en klaarwakker aan die kant van de trechter zag ik bijna het ochtendgloren voor ik sliep. Geen reden tot nadenken hoe mijn leven er zou uitzien met een andere ontdekking toen in de tijd.
Mijn roots en mijn andere thuis; ik ben genoeg zo.
AMK 04/03/2023
Mindere kwaliteit van de foto, niét van G. Dalaras
Op reis naar Ithaka 