Schrijfgelegenheden komen en gaan. Wedstrijden, uitdagingen, oefeningen, … al poot ik hier niet alles meer neer. Ik beschouw het eerder als werkmateriaal. Vooral voor deelname aan wedstrijden.
Wat ik wel wil delen is deze uitnodiging, die komt uit ‘Het geluk van de schrijver’, Eenvoudige poëzietechnieken 9.
Adagio
Mals en sappig valt neer in adagio
het natte goud absorbeert Moeder Aarde
opstaan in pyjama buiten fijn stof spoelt af huid, haar, hoofd, hart weer zuiver
Ik houd niet van chaos. En WordPress vind ik nogal een hindernissenparcours in een doolhof van domeinnamen en abonnementen waardoor het lijkt alsof je voor elke letter die je tikt moet betalen. Vandaar mijn vraag: Kent iemand uit ervaring, een andere website waarin dit eenvoudiger gaat? Of hoe ik dit aanpak bij WordPress? Ik heb nu op één site het abonnement opgezegd, op de andere de domeinnaam. Tja, ik lig er niet klaarwakker van, dat niet.
Het doet me denken aan mijn allereerste dag in het middelbaar onderwijs. We kregen onze lessenrooster die eerste dag mét onze boeken en (een lijst van) andere benodigdheden voor elk vak. De titularis gaf ook voor elk vak aan elke leerling een blocnote. De volgende dag moesten we die allemaal terug inleveren. We kregen nog één gelijnde en één geruite blocnote. Meer moesten we ook niet betalen. Ingeschreven in één school met verschillende vakken waarbij we ook gemeenschappelijke benodigdheden konden gebruiken. Economisch toch?
Ik houd niet van chaos. Oh, dat zei ik al.
Het moet niet, zo ongeveer niks moet, doch apprecieer ik in deze antwoorden die echt enkel op mijn vraag ingaan.
Er zal nog veel water door de zee moeten vloeien vooraleer vrouwen als gelijkwaardig in hun bestaan, beschouwd worden. Wat hun keuze in het leven ook is…
Een ontdekking, sinds het*concert dat ik bijwoonde vorige vrijdag, is de dichter Nikos Kavvadias. Zoals elke (her)ontdekking volgt er een tocht die als een reis naar een onbestemming leidt en nieuwsgierigheid voedt.
Vandaag, op 8 maart, deel ik dit gedicht van hem:
Vrouw
Dans jij je dans dan op de vinnen van de haaien.
Laat je tong spelen op de wind, vervolg je gang.
Je bent als Judith hier, Maria daar te paaien.
De moeraal worstelt op de rotsen met de slang.
Van jongs af had ik haast, maar nu ga 'k ervantussen.
Een schoorsteen dreef mijn leven voort, ik hoor de fluit.
Je zachte hand door 't schaarse haar kon mij wel sussen
voor éen moment, maar nu is 't met haar werking uit.
Gebroken het halfuursglas en de sloependreggen.
Jong, haal de stelling in, we gaan naar volle zee.
Door welke schoftenstreek gaan wij het loodje leggen,
zijn wij voor kinderen en grijsaards de risee?
Fel opgemaakt. In 't rosse schijnsel van het steegje.
Met wier en uitslag overdekt, amfibisch Lot.
Zonder gareel en teugels, zonder zadel steeg je
voor de eerste keer te paard in Altamira's grot.
De meeuw duikt neer om 't oog van de dolfijn te pikken.
Wat kijk je me aan? 'k Zal zeggen waar je mij van kent.
Die nacht toen ik, op 't zand, jou op je rug kon wrikken
legden ze voor de Piramiden 't fundament.
Wij liepen samen over de Chinese Muur.
In Ur zag jij hoe zeelui de eerste kielen klonken.
Jij zalfde diepe Macedonische kwetsuur
toen bij de Granicus de naakte zwaarden blonken.
Groene kleur. Schuim, morellerood en blauwig paars.
Jij, op een gouden gordel na, een naakte schone.
Tussen je ogen liepen zeven evenaars
in de oude werkplaats van Giorgione.
Als had ik hem vervloekt wil de rivier mij weren.
Wat heb 'k misdaan dat je mij wekt voor dageraad?
De laatste havennacht laat ik me niet versjteren.
Zondaar is hij die niets geniet en niets begaat.
Fel opgemaakt. In 't zieke licht van stegen.
Op goud ben je belust. Graai, tel en schraap bijeen!
Jaren hier bij jou blijven zonder te bewegen
tot je geworden bent mijn Lot, mijn Dood, mijn Steen.
Indische Oceaan 1951
Nikos Kavvadias
Uit de bundel “Maraboe en andere gedichten”. Uit het Grieks vertaald door Hero Hokwerda. Uitgegeven door Het Griekse Eiland (bestaat intussen niet meer), december 1988. Ik zie dat ik het negenhonderd vierentwintigste exemplaar van de eerste vertaalde uitgave heb (1000 exemplaren).
Voor andere vertalingen bestaan er verschillende websites, voornamelijk naar het Engels. De Nederlandse vertaling vind ik zelf niet helemaal kloppen, maar ik ben dit gedicht nog verder aan het ontdekken. De tijdsgeest speelt misschien ook een rol. Metaforen zijn zeker aanwezig! Het gedicht gaat alvast doorheen de tijd en ruimte (op Aarde). Bij wijze van voorbeeld: ‘uitslag’ in de veertiende regel, zou ik rododendron zetten (origineel: ροδάνθη).
Dit gedicht werd ook op muziek gezet door Thanos Mikroutsikos (Θάνος Μικρούτσικος). Deze*muzikale*versie vind ik een mooie, naast verschillende versies van Giorgos Dalaras.
Wie graag wat leest over Nikos Kavvadias, zie HIER.
Noot: Nikos Kavvadias was een zeeman. Intussen ben ik een boek van hem aan het lezen. Hij was niet zomaar een rauwe zeebon. Al zal ik mijn mooi gekleurde bril misschien eens moeten oppoetsen… 😉 De nogal talrijke websites die me kunnen helpen, heb ik vastgepind. Ik ben althans aan het exploreren. Niet alleen met dit gedicht.
Where are the years, the wonderful years
when you had flowers in your heart
where is the love, my sweet love
to warm us in the cold
Those are not my words. Those are the words of the refrain of a Greek song, sung by Giorgos Dalaras. Music from Stavros Kouyioumtzis and lyrics by Akos Daskalopoulos.
This song was also brought in the concert of 3th March 2023, in Rotterdam, Luxor theatre. One of the many songs that night.
Where are the years?
I had quite some flashbacks, going to those first years of concerts and discoveries, one after the other, meetings; the beginning of a never-ending love for this country, its language and its songs, full of stories.
Through person’s lifetime can happen a lot; in the world, in my country, in that beautiful country, with our families and friends, with our bodies, the bodies of our dearest…
G. Dalaras was my very first Greek musical discovery. I saw and still do so, in every song a piece of history, a piece of culture, a way of living, power, a real existence that is overwhelming, every time again. Like being drawn into a funnel and than landing on the other side in my other home.
Flowers in the heart
It was a memorable day in more than one way. The memory of my mother was very clear and present that day. She died in 2006, 26th February, on a Sunday. She was buried on 3rd March, on a Friday, exactly to the day, seventeen years ago. Her birthname was Wilhelmina. In Rotterdam we walked over the Wilhelmina-square. That was before the concert.
Wilhelmina square
I remember her being pleasantly surprised every time she came to my place, listening to the Greek music; like the first time that I heard the voice of Dalaras.
Also, in the restaurant, where we had a good Greek meal, the waiter gave everyone a peppermint. On the paper wrapper was her name printed as well.
It reminded me very clearly of her, as if she was there as well.
To warm us in the cold
Literally! Before the concert, we were outside, walking, doing some sightseeing. Those looking-forward hours are nice, every time again. We enlarge the funnel and add a few extra memories to cherish. Meeting the organizer. The spirit of the ‘younger ones’, the teasing, the conversations, the upcoming evening in our minds and hearts … and another surprise, we met another friend there. How nice it was to see her again!
It’s about the concert itself of course. From the first note, the atmosphere was good! We know most of the musicians now, also the ones who weren’t there.
After the intro and the first song, G. Dalaras asked if there was a person that was bilingual Dutch/Greek. A man came up on the stage and translated what Dalaras said in Greek. In summary, he was glad that, after all those years, it still feels warm to be welcomed like this.
He also mentioned the train accident, on the 1rst March in the North of Greece. We make music in happiness and sadness and pain! Then he asked for a minute of silence in remembrance of the victims. As one, everyone stood up and bowed their heads. This is the first time that I didn’t even hear a cough!
After that we were spoiled with a dazzling performance, so many Greek songs that we knew and sang along (tried to anyway). I don’t take so many photo’s anymore, nor did I film. I’m sitting and enjoying, without trying to remember every song (to look it up later, what it means, as I used to in earlier years). This way, I was completely drawn into every moment of the concert. Warm!
Where are the years?
Sometimes they come back a little, discovering the musicians that we don’t know yet.
The bassist Petros Varthakouris
The ‘young ones’ got backstage, with their LP’s and afterwards gloating with his signature on it. And again, there was a flashback, when I was excited to go backstage. It is admirable how calm G. Dalaras is under the commotion and attentively listens to them. That’s what we have been told.
All warmed up, back home and wide awake on that side of the funnel, I almost saw the sunrise but fell asleep. Αυτή η νύχτα μένει… (this night stays)
I have no reason to think about how my life would have turned out with another discovery, back then.
“My roots and my other home; I’m enough like this.”
AMK 04/03/2023
The minor quality is in the picture, nót G. Dalaras
Photo at the top: there is something about the waterside that is attractive.
Waar zijn de jaren de mooie jaren
waarbij je bloemen droeg in je hart
Waar is de liefde mijn zoete liefde
om ons te verwarmen bij koude
Het zijn niet mijn woorden, het zijn de woorden van het refrein in een Grieks lied, gezongen door Giorgos Dalaras, muziek van Stavros Kouyioumtzis en tekst door Akos Daskalopoulos. (wie geïntereseerd is, kan wel goede informatie vinden bij bijvoorbeeld Skopos.be) . Het is een lied dat gisteren (3 maart 2023) door Giorgos Dalaras gebracht werd. Eén van de hele vele , in het Luxortheater in Rotterdam.
Waar zijn de jaren?
Er waren toch wel flashbacks naar al die jaren van concerten, de ene ontdekking na de andere, de ontmoetingen; het begin van een niet te stuiten liefde voor dat land, haar taal en haar liederen, die vol verhalen zitten. Doorheen onze jaren gebeurt er toch wel wat; in de wereld, in ons land, in dat mooie land, in onze families, bij vrienden, in ons eigen lichaam, in de lichamen van onze naasten …
G. Dalaras is mijn allereerste Grieks muzikale ontdekking. In elk lied vond en vind ik nog steeds een stukje geschiedenis, een stukje cultuur, een stukje manier van leven, een kracht, een zijn waardoor ik weer overspoeld raak, in een trechter getrokken en aan de andere kant land in mijn andere thuis.
Bloemen in het hart
Het was ook een memorabele dag om meer dan de vele flashbacks; een meer dan anders aanwezige herinnering aan mijn moeder. Ze stierf in 2006 op 26 februari, een zondag, werd begraven op 3 maart, een vrijdag, dag op dag, zeventien jaar geleden. Haar doopnaam was Wilhelmina. We liepen over het Wilhelminaplein, gisteren in Rotterdam, vóór het concert.
Wilhelminaplein
Zij was, telkens ze bij mij thuis kwam, net zo aangenaam verrast bij het horen van Griekse muziek, als ik de allereerste keer dat ik Dalaras hoorde. In het restaurant waar we vooraf lekker gegeten hadden, kregen we nog een pepermuntje, individueel verpakt met opschrift Wilhelmina. Haar naam is een ander verhaal, ze werd overigens met haar roepnaam genoemd (niet gissen aub), maar het deed me wel heel aanwezig aan haar denken, alsof ze er een beetje bij was.
Om ons te verwarmen in de koude
Letterlijk! We waren veel buiten aan het wandelen. Deze vooraf-uren waren en zijn nog steeds mooie tijden, we rekken alleen de trechter wat op en koesteren er enkele herinneringen bij. Zoals de ontmoeting met de organisator, de ondernemingszin van de ‘jongeren’, de plagerijtjes, de gesprekken, het verheugen op de komende avond… en verrassend nog een M (u weet wel) tegenkomen. Wat een fijn weerzien!
Het gaat natuurlijk om het concert zelf. Het is weer fijn, de sfeer zit er vanaf de eerste noot in . De muzikanten zijn intussen bekenden voor ons, ook diegenen die er niet bij waren. Na de intro van het orkest en het eerste liedje vroeg G. Dalaras of er iemand was die Nederlands/Grieks tweetalig was. Zo was er iemand. Die man kwam op het podium en vertaalde wat G. Dalaras in het Grieks zei. Kort samengevat dat het weer warm voelt om na al die jaren nog zo onthaald te worden. Hij had het ook over het treinongeluk in het noorden van Griekenland van 1 maart. Hij zei dat ‘we in Griekenland altijd muziek maken, bij vreugde én bij pijn’. Toen vroeg hij om een minuut stilte voor de slachtoffers. Als één man stond iedereen recht en boog het hoofd. Dit was de eerste keer dat ik zelfs niemand hoorde hoesten!
Daarna was het een wervelend optreden van bijna alle liederen die we kenden. Meer en meer laat ik het filmen en foto’s maken achterwege, bijna toch… Het bijhouden van de liedjes die gezongen worden en hun volgorde, zoals in vroegere jaren om vooral alles te kunnen opzoeken en/of verslag uit te brengen, doe ik niet meer. Dat voelde toen goed. Zonder word ik helemaal in het concert gezogen! Warm.
Waar zijn de jaren?
Ze komen soms een beetje terug; ontdekkingen van ons nog onbekende muzikanten.
De bassist Petros Varthakouris
De ‘jongeren’ zijn ons voor. Ze raken backstage met hun LP’s en glunderen met hun gesigneerde exemplaren achteraf. Ik voelde weer wat ik zelf vroeger voelde bij elke ontmoeting. In bewondering ook voor G. Dalaras zelf die er heel kalm en attent bij blijft staan en luistert. Dat hoorde ik toch achteraf.
Helemaal verwarmd weer thuis en klaarwakker aan die kant van de trechter zag ik bijna het ochtendgloren voor ik sliep. Geen reden tot nadenken hoe mijn leven er zou uitzien met een andere ontdekking toen in de tijd.
Mijn roots en mijn andere thuis; ik ben genoeg zo.
AMK 04/03/2023
Mindere kwaliteit van de foto, niét van G. Dalaras
Bankje zoekt Dialoog was een wedstrijd waaraan ik tweemaal meedeed, via Azertyfactor. De eerste keer viel ik eruit in de eerste ronde. Tot mijn verbazing werd die dialoog wel getipt door Amina Belôrf. Tip van de week in mei 2021.
De tweede keer was iets spannender. Ik viel er toen ‘pas’ uit na de tweede ronde.
Dit jaar heb ik geen bankjeswedstrijd gevonden, al heb ik wel een idee in wording om een dialoog te schrijven.
Mijn inzending van vorig jaar stond op Azertyfactor nog in ‘privé’ modus. Ziehier het begin daarvan :
Papier hier!
Op het bankje zitten een dame (A) midden vijftig en een meisje, rond haar negende jaar (M). Het is zonnig weer, nog niet te warm. A is aan het schrijven. M eet boterhammen.
A – Hé!? Oh, hallo meisje. Houd je me gezelschap?
M (kijkt verbaasd op) – Oh, ik dacht dat je me niet gezien had. Ik zit hier al eventjes hoor.
A – Ik voelde de bank wel een beetje bewegen, maar was zo bezig.
M – Schrijf je sprookjes?
A – Neen, allez, nu toch niet. Ik… eigenlijk gewoon saaie grote-mensen-dingen.
M (lacht voorzichtig) – Ja, dat is saai.
(M neemt nog een hap van haar boterham)
A – Lees jij sprookjes?
M – Ja! Ik ken alle sprookjes! Dat zegt mijn mama. (met halfvolle mond)
A – Hoe weet jouw mama dat?
M – Ze leest elke dag een ander sprookje voor. Of soms eens opnieuw omdat ik het zo mooi vind.
A – Welk sprookje vind je het mooist?
M – Dat is altijd anders; vandaag Sneeuwwitje. Maar Roodkapje vond ik ook mooi. Alleen … dat was verschieten met die wolf.
Een mantinade per dag, houdt mijn hart aan de lach.
Bij een samenkomst van de*M’s, nog voor Kerst vorig jaar kreeg ik een scheurkalender uit Kreta cadeau. Elke ochtend scheur ik nu twee blaadjes af; een van de Druivelaar en een van de Kretenzische.
Op Facebook wil ik al eens een mop(je) van de Druivelaar plaatsen. Maar wat met deze van Kreta? Dat is dat extra koffiemoment ’s morgens, om de achterkant van dat kalenderblaadje van gisteren te ontcijferen en nog wat bij te leren.
Ik ben nog eens op tocht gegaan door cyberspace om wat te vinden over mantinades:
Mantinada (enkelvoud van mantinades): tweeregelig vers, op Kreta gezongen en begeleid door de laouto (luit) en de lyra (lier). Een Kretenzisch lied bestaat vaak uit verschillende mantinades. Strofen uit mantinades worden kontyliës genoemd. Toevoeging: ze blijven vaak lang duren, die liederen met mantinades… (bron: skopos.be)
Een voorbeeld van Kretenzisch cultureel erfgoed:
“Ότι και να ‘χει ο Κρητικός με λόγια δεν το λέει με μαντινάδες χαίρεται, με μαντινάδες κλαίει! “
“Met woorden alleen kan een Kretenzer zich niet uiten Mantinades laten hem lachen en huilen, tranen met tuiten”
(bron: explorecrete.com)
Mantinades gaan vaak over liefde, verliefdheid, verlangen. Het kan ook humor zijn of een wens voor iemand uitdrukken (bij feestdagen bijvoorbeeld) of satirisch, cynisch, …
Dé mantinade die voor mij heel universeel is :
Ποτέ μου να μην σ’έβλεπα, πάλι θα σ’αγαπούσα. Γιατί μέσα στα ονειρά μου, συχνά σε συναντούσα.
(uit Μιλώ μιλώ, uitgevoerd door M. Tzouganakis, tekst: traditioneel lied, mondeling doorgegeven)
vertaling met een poging tot rijmen: Zelfs al had ik jou nooit gezien, toch zou ik van je houwen, omdat ik jou in mijn dromen al dikwijls mocht aanschouwen)
Het is geenszins het tipje van de ijsberg over mantinades, het is enkel een aanzet tot overbrengen waar ik wakker van blijf…
Foto’s: 1. De mantinade van vandaag (aan de achterkant van het kalenderblaadje van gisteren): poging tot rijm bij de vertaling
Ik wil graag dat je van me houdt, ik houd ook van jou om een uniek juweel te zijn, in dat hart van jou
2. Omslag van mijn slimme foon 😉(omslagen verslijten, mantinades niet)
Mijn nieuwjaarsbrief is intussen weer oud. Ik ben on hold. Ik sta niet op nul, zo ergens tussen een half en anderhalf, zonder beloftes aan mezelf, enkel mededelen.
Er is veel gebeurd en bijna niets.
Ik sta in de kantlijn te kijken en daar is het goed. Vaak in verbazing van wat iedereen toch zo dringend moet. Het is geen eiland waarop ik me bevind, al zou ik er graag zijn, noch reizen naar een niet-bestemming, dat welkome kalme ongewisse. Enkel meedeinen met de golven waarvan mijn eigen barometer me vertelt dat het goed is, tussen kabbelen en kolkend verdwijnen, aanspoelen en meedrijven op een Zee die mij wel bevalt. Tussen gerust en onrust of in de andere volgorde, niet over mijzelf en blij genoeg, vind ik daar toch evenwicht en tokkel ik op mijn laptop klavier. Het gaat over PESTEN!
Intussen in mijn echte leven, lees ik veel en toch nog weinig, tokkel ik nog steeds op de ukelele, doe die obligate wandeling al voelt het zo niet, is er de familie, vrienden, een treinrit naar hier en daar, dat laatste in omgekeerde volgorde.
En een scherfje geluk van een M.
Én ik schrijf elke dag waarbij ik begin met een woord, gewoon een woord zonder nadenken. Vandaag begon ik met ‘Week’ (tegen pesten) en eindigde ik met zondebok en alles daartussen weet ik al 😊
Op reis naar Ithaka 